Warning: Use of undefined constant ddsg_language - assumed 'ddsg_language' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /srv/psa02/leaufort.nl/httpdocs/wp-content/plugins/sitemap-generator/sitemap-generator.php on line 45 Hoe maakbaar is bevlogenheid? - Leaufort Terug naar boven

Hoe maakbaar is bevlogenheid?

Terug naar Nieuws

Bevlogen medewerkers hangen niet iedere avond voor de televisie om te herstellen van hun werk. Dat is een van de redenen waarom zij wel lange werkweken volhouden, ontdekte psycholoog Arnold Bakker. Maar hoe maakbaar is die bevlogenheid?

De winkels fonkelen, het assortiment is rijk en de strakke verkopers staan in de aanslag. Maar klanten zijn er niet. Arnold Bakker (1964) krijgt altijd medelijden met verveeld personeel als hij langs chique uitgestorven winkels loopt. ‘De omgeving kan nog zo mooi zijn, maar verveling is funest. Je kunt er uitgeput en gestrest van raken. Mensen met een bore-out kunnen niet trots zijn en hun behoefte aan competentie niet bevredigen. Echt geluk haal je uit dingen voor elkaar krijgen.’

Bakker is hoogleraar arbeids- en organisatiepsychologie aan de Erasmus Universiteit. Hij doet onderzoek naar bevlogenheid op het werk. Langdurige motivatie is niet te meten in een laboratorium. Zijn Rotterdamse onderzoeksgroep laat daarom medewerkers dagboeken bijhouden en duizenden werknemers vullen geregeld vragen in over hun werkbeleving. Bakker is geïntrigeerd door de vraag waarom bevlogen mensen keihard kunnen werken zonder neer te vallen. Wat is hun geheim? ‘Zij zijn zeer energiek, toegewijd en houden hard werken goed vol, omdat ze tijdens hun werk veelal flow ervaren: ze gaan volledig op in hun taken, beleven er plezier aan en zijn intrinsiek gemotiveerd.’

Hij peilde in een eerder onderzoek de motivatie van ruim tienduizend werknemers. Twaalf procent van hen was echt bevlogen, zeventig procent was redelijk tevreden, vijf procent was opgebrand en dertien procent schurkte daar tegenaan. Die joyeuze toewijding van bevlogen medewerkers levert extra bonuspunten op: ze trekken als een magneet positieve ‘hulpbronnen’ aan en krijgen waardering, erkenning en succes omdat ze zo enthousiast zijn. ‘Chagrijnige, hardwerkende mensen ontvangen niet zo snel complimenten en krijgen minder gedaan van anderen’, aldus Bakker.

Werkverslaafd raken als je je grenzen niet bewaakt

Een andere handige eigenschap van bevlogen mensen is dat ze weliswaar vaak lange werkweken maken, maar goed aanvoelen wanneer ze moeten stoppen. Waardoor ze herstellen van hun inspanningen. Mensen die hun grenzen niet bewaken, kunnen werkverslaafd raken. ‘Zij gaan maar door, ook als ze het werk niet meer leuk vinden. Ze raken oververmoeid en hebben geen puf om na het werk nog iets te doen. Dus gaan ze voor de televisie hangen; en dat levert helemaal geen energie op.’

Bevlogen mensen ploffen niet iedere avond neer op de bank. ‘De activiteiten in hun vrije tijd leveren vaak energie op, ze zijn dikwijls ook fanatiek in sport of bezoeken theatervoorstellingen.’

Omgekeerde bevlogenheid, een burn-out, ligt op de loer zodra mensen wel hard werken, maar niet meer intrinsiek gemotiveerd zijn: ze raken fysiek en emotioneel volledig uitgeput, hebben chronisch stress en hun toewijding slaat om in cynisme over het werk. Volgens het CBS neemt het aantal mensen met een burn-out toe. In 2007 zei elf procent van de werknemers (soms) burnoutverschijnselen te hebben. In 2011 steeg dat naar veertien procent. Bakker plaatst een kanttekening bij het CBS-onderzoek, omdat alle mensen met uitputtingsverschijnselen dit label kregen. Maar ook hij gelooft dat burn-out vaker voorkomt dan vroeger. Door de crisis, vermoedt hij, blijven oververmoeide medewerkers langer doorwerken; op een gegeven moment branden ze op.

Burn-out een luxeziekte

In een eerder interview met Bakker in Intermediair viel het woord ‘burn-out’ als luxeziekte. Stellen werknemers zich aan? Hij nuanceert direct: ‘Nee, het kan om meerdere redenen als “luxeziekte” worden beschouwd, maar het woord moet wel tussen aanhalingstekens. Burn-out is een typisch verschijnsel van deze tijd. Vijftig jaar geleden hadden werknemers meer fysieke klachten, omdat het werk fysieker was. Nu werken we veel meer met ons hoofd, waardoor er meer psychische klachten zijn. En in een welvarend land kunnen werknemers het zich veroorloven thuis te blijven als het te veel wordt. In landen waar dat niet kan, gaan mensen koste wat het kost door. Ik pleit zeker niet voor een hardere moraal in Nederland. Burn-out kan heel ernstige gevolgen hebben. Het heeft, zo blijkt uit studies, een voorspellende waarde voor hartklachten en vroegtijdig overlijden.’

Vinden opgebrande mensen niet simpelweg hun werk een stuk minder leuk dan al die bevlogen types die met pretoogjes zestigurige werkweken draaien? Ja, zegt Bakker. Hij liet uitgebluste mensen en enthousiaste medewerkers een aantal dagen achtereen terugkijken op hun werkdag. De eerste groep had extra veel moeite met taken als vergaderingen en administratie. Bevlogen mensen vinden dat ook minder aangenaam, maar ze laten zich niet vloeren door minder leuke klussen, omdat ze hun kerntaken zo aantrekkelijk vinden.

Bevlogenheid is voor een belangrijk deel maakbaar

Bevlogenheid is voor een belangrijk deel maakbaar, meent hij. ‘Door managers, directies en door medewerkers zelf; die mix moet er zijn.’ Een goede baan binnenstappen en daar blijven, is niet genoeg om bevlogen te zijn en te blijven. Bevlogen mensen doen aan job crafting: ze blijven sleutelen aan hun baan, gaan op zoek naar interessante taken en vragen hulp als iets niet lukt. Daarnaast moeten leidinggevenden zorgen voor het juiste klimaat. Er moet vertrouwen zijn, voldoende autonomie en genoeg steun als het werk moeilijk is.

Bakker is kritisch over de kwaliteit van leidinggevenden. ‘Onze duizenden respondenten geven hun leidinggevenden gemiddeld een zes. Er zijn veel managers die hun team niet goed inspireren. Omdat ze er niet geschikt voor zijn, of omdat ze er niet voor getraind zijn. En velen zijn te weinig beschikbaar, ze zijn te veel bezig met hun eigen dingen en hun eigen baas.’

Biologisch psychologen wijzen tegenwoordig vaker naar de genen. In hoeverre is bevlogenheid biologisch bepaald, zoals ook verslavingsgevoeligheid een genetische component heeft? Bakker is terughoudend. Uit onderzoek blijkt dat bevlogen mensen iets gezonder zijn en vaker een gezond hart hebben. Maar verder zijn er nog niet veel bewijzen. Bovendien is het een kip-of-eivraag. Wie minder last heeft van stress, ontwikkelt ook minder snel ziekten. Hij ziet wel een sterke correlatie met het persoonlijkheidstype. Volgens Rotterdams en buitenlands onderzoek zijn extraverte mensen vaker bevlogen, omdat zij makkelijker contacten aangaan en om hulp vragen als ze die nodig hebben. Ook zijn emotionele stabiliteit en consciëntieus werken belangrijke voorwaarden.

Het nieuwe werken vraagt om nieuw onderzoek

Bakker houdt zich al vijftien jaar bezig met onderzoek naar motivatie. Wat voor nieuws valt er nog te ontdekken? Genoeg, meent hij. Ontwikkelingen als het nieuwe werken vragen om nieuw onderzoek. Medewerkers moeten actiever op zoek naar steun en feedback als collega’s niet zichtbaar zijn. En hoe bewaken ze grenzen als hun bureau een uur later de eettafel is? ‘Bedrijven voeren het nieuwe werken vaak uit kostenbesparing in, zonder te checken wat het effect zal zijn. Maar ze moeten eerst onderzoeken wat voor implicatie het heeft voor het welzijn van mensen.’ Bevlogenheid heeft ook een negatieve kant, waarschuwt hij. ‘Als je lang doorgaat, kom je later thuis en dat heeft invloed op je privésituatie. Je hebt geen tijd om te koken, je partner moet het allemaal opknappen en dat kan weer een negatief effect hebben op je relatie.’

Van de twaalf procent werknemers die bevlogen waren, bleek een kwart vijf jaar later nog even bevlogen. ‘Werkomstandigheden veranderen en de energiebronnen veranderen. Als ik naar mijzelf kijk: zes jaar geleden kreeg ik mijn eigen onderzoeksgroep aan de Erasmus Universiteit. Toen kon ik onderzoekers aantrekken; maar de afgelopen jaren stonden in het teken van bezuinigingen, waardoor er minder groei mogelijk is.’ Toch is hij, zo zegt hij zelf, nog ‘net zo’ bevlogen. ‘Maar dat komt niet door precies dezelfde taken. Er is minder geld om te bouwen, ik kan wel meer onderzoek doen. Ik blijf ook constant sleutelen aan mijn eigen taken.’

Bron: Intermediair.nl